Najnowsze wpisy

CZAS TERAŹNIEJSZY W JĘZYKU DUŃSKIM



Gramatyka języka duńskiego nie jest trudna i szybko da się ją przyswoić. Czas teraźniejszy jest za to jednym z najprostszych tematów. Znajomość jego budowy i najprostszego słownictwa umożliwi nam komunikację na poziomie podstawowym, a i z pewnością ułatwi nam codzienne życie w Danii. 


CZAS TERAŹNIEJSZY W JĘZYKU DUŃSKIM. KIEDY SIĘ GO UŻYWA?


Z czasu teraźniejszego, czyli z præsens, zwanego także nutid, korzystamy:

  • kiedy chcemy powiedzieć, co dzieje się w obecnym czasie. Na przykład: Jeg drikker kaffe.  – Ja piję kawę.  

  • kiedy mówimy o czymś, co się powtarza. Na przykład:  Jeg rejser til København hver weekend. – Każdego weekendu jeżdżę do Kopenhagi.

     

  • kiedy mówimy o rzeczach, które są niezmienne. Na przykład:  Jeg kommer fra Polen.  – Pochodzę z Polski.




PRÆSENS – CZAS TERAŹNIEJSZY. BUDOWA.




Podmiot + czasownik w formie czasu teraźniejszego + reszta zdania
Jeg drikker kaffe.


Budowa czasu teraźniejszego jest naprawdę bardzo prosta. Jak widzicie powyżej, pierwszy w zdaniu jest podmiot (jeg), czyli osoba, o której mówimy. Później mamy czasownik (drikker), który na szczęście w języku duńskim nie odmienia się kolejno przez osoby, to znaczy, że pozostaje w takiej samej formie. A na końcu mamy resztę naszego zdania (kaffe). 

Czasownik w czasie teraźniejszym tworzymy w bardzo łatwy sposób. Kiedy bezokolicznik kończy się literką E, na przykład w bezokoliczniku at drikke, zwykle dodajemy spółgłoskę – R na koniec tak jak w poniższym przykładzie. 


At drikke (pić) + R  à Drikker

Jeg drikker kaffe 
àPiję kawę. 


____________________________________________________________

Nie wszystkie jednak słowa zawsze muszą kończyć się na literkę E. Istnieją wyjątki od tej reguły, widzimy to na przykład w słowie at sy – szyć. Słowo to nie kończy się literką E, a i tak dokładamy do niego – R.  

At sy (szyć) + R à Syr

Jeg syr. – Szyję.

W języku duńskim na szczęście mamy ułatwienie, jeżeli chodzi o odmianę czasowników względem osób. Jak już wyżej wspomnieliśmy, stworzony przez nas czasownik pozostaje w tej samej formie we wszystkich osobach. Opierając się na powyższym przykładzie, nasze zdanie „ja piję kawę” wygląda tak:

Jeg drikker kaffe
Du drikker kaffe
Hun / han drikker kaffe
Det / den drikker kaffe
Vi drikker kaffe
I drikker kaffe
De drikker kaffe

Tak, więc jak widzicie, po dodaniu literki – R, czasownik nie odmienia się przez osoby. Pozostaje wszędzie w takiej samej formie.


NIEREGULARNE CZASOWNIKI 



Proste, prawda?  Dobrze, w takim razie przejdźmy do czegoś trudniejszego. 
W języku duńskim niektóre czasowniki mają jednak nieregularną formę. W ich wypadku nie dodajemy końcówki – R, ale musimy pamiętać, aby odpowiednio je odmienić. Nie istnieje duża grupa takich czasowników, ale mogą one z początku przysporzyć nam troszkę problemu. Na spokojnie wyjaśniam więc, na czym to polega. 

W tej grupie są przede wszystkim czasowniki modalne, czyli czasowniki, które oddają nasz stosunek do treści, którą przekazujemy innym. W języku duńskim mówimy na nie et mådesudsagnsord albo prościej i częściej modalverbum. O tym opowiemy sobie w kolejnym wpisie, a tymczasem kilka najważniejszych, z których najczęściej się korzysta:




Przykład:
Jeg kan tale dansk. – Potrafię mówić po duńsku.


____________________________________________________________

W grupie czasowników nieregularnych są także czasowniki kończące się na – S. Przykładowo:


Te czasowniki nie zmieniają swojej formy. Korzystamy z nich, nie dodając literki – R. Na przykład:
Jeg synes – uważam, że. 


Są też inne czasowniki nieregularne, które po prostu trzeba zapamiętać, jak:


W zdaniach prezentują się one tak:
Jeg har en hund. – Mam psa. 

Du har en hund. 

Han / hun har en hund.

Vi har en hund.

I har en hund.

De har en hund.


ZDANIA ZBUDOWANE Z DWÓCH CZASOWNIKÓW


Zanim przejdziemy do meritum, opowiedzmy sobie co nieco o bezokoliczniku, którego w języku duńskim nazywamy Infinitiv, albo krócej at-form. Bezokoliczniki są podstawowymi formami czasowników ze specjalnym znakiem AT na początku. Przykładowo: at rejse – podróżować albo at bo – mieszkać. Zazwyczaj też (ale nie zawsze) kończą się literką – E, o czym wspomnieliśmy sobie już wyżej.

Chcąc więc stworzyć proste zdanie zbudowane z dwóch czasowników, jeden z nich musi być w odpowiedniej formie, drugi za to stać w zdaniu właśnie w formie podstawowej, czyli bezokoliczniku.

Przykładowo:

Jeg elsker at lave mad. – Kocham gotować. Dosłownie: (Ja kocham robić jedzenie).



Czasownik at elske (bezokolicznik) odmieniliśmy, tworząc formę elsker (czas teraźniejszy) – dodając do bezokolicznika literkę - R.

A czasownik at lave pozostał w bezokoliczniku, wraz z poprzedzającym go znakiem AT, ponieważ czasownik at elske nie jest czasownikiem modalnym.

____________________________________________________________


Inaczej sprawa się ma, kiedy przy tworzeniu zdań korzystamy z czasowników modalnych. W tym wypadku trzeba pamiętać, że przed drugim czasownikiem nie może stać znak bezokolicznika AT.

Jeg kan tale dansk. – Potrafię mówić po duńsku.

Czasownik at kunne (bezokolicznik) został odmieniony do formy kan (czas teraźniejszy).

A czasownik at tale pozostał w bezokoliczniku, przy czym od słowa odjęliśmy znak AT, ponieważ kan jest czasownikiem modalnym.  

Inne przykłady:
Jeg skal snakke med hende. – Muszę z nią porozmawiać. Dosłownie: (Ja muszę rozmawiać z nią).

Signe vil rejse til Paris. – Signe chce jechać do Paryża.



Interesuje Cię język duński? Zobacz również:

5 duńskich seriali, które warto zobaczyć i które pomogą Ci opanować język duński
Jak zacząć naukę języka obcego w TRZECH PROSTYCH KROKACH.

____________________________________________________________



Brak komentarzy:

Publikowanie komentarza

Adbox