Zdjęcia Plaza de España widziałeś pewnie, zanim w ogóle kupiłeś bilety do Sewilli. Ceglane półkole, kanał, mostki, łódki. Ale zdjęcie robi z tego miejsca pocztówkę, a Plaza de España jest czymś dziwniejszym. To scenografia, której nikt nie rozebrał. Powstała na jedno wielkie widowisko, a stoi do dziś. Od tej historii warto zacząć.
Spis treści
Skąd wzięła się Plaza de España w Sewilli
Na początku XX wieku Hiszpania miała kompleks. Kilka lat wcześniej, w 1898 roku, straciła Kubę i Filipiny, a razem z nimi resztki dawnego imperium. Sewilla, z której przez wieki wypływały statki do Ameryki, uznała, że to dobry moment, żeby przypomnieć światu o dawnych więziach. Pomysł brzmiał tak: zrobimy wystawę, na którą przyjadą Hiszpania, Portugalia i kraje Ameryki Łacińskiej. Nazwano ją Wystawą Iberoamerykańską.
Miała ruszyć w 1910 roku. Nie ruszyła. Plany się przesuwały, pieniędzy brakowało, a potem wybuchła wojna w Europie. Wystawa czekała prawie dwie dekady.
W tym czasie Sewilla miała kogoś, kto trzymał całość w ryzach. Aníbal González, rodowity sewilczyk i architekt, który zaprojektował znaczną część wystawowych pawilonów, a główną rolę przypisał właśnie temu placowi. Budowę rozpoczęto około 1914 roku i ciągnęła się latami. González nie chciał powielać tego, co modne w Europie. Postawił na własną, lokalną mieszankę: cegłę, ceramikę, kute żelazo i marmur, a do tego motywy mudejarskie, renesansowe i barokowe. Dziś nazywa się to regionalizmem sewilskim. Wtedy było zwyczajnie odważne.
Półkole nie jest przypadkowe. Otwiera się w stronę rzeki Gwadalkiwir, tej samej, którą płynęły okręty do Nowego Świata. Tradycyjnie tłumaczy się to jako symboliczny uścisk dla dawnych kolonii. Czy González faktycznie to zaplanował, czy to późniejsza legenda, trudno rozstrzygnąć. Ale pasuje.
Wystawę otwarto w 1929 roku, a uroczyście zainaugurował ją król Alfons XIII. Moment był kiepski. Do Wielkiego Kryzysu zostały miesiące, a rachunek za całe przedsięwzięcie okazał się dużo cięższy, niż zakładano. González zmarł w tym samym roku i nie zdążył się nacieszyć swoim największym dziełem.
A plac został. Przez lata mieściły się tu urzędy i biura, i część z nich działa tam do dziś. Z czasem Plaza de España przestała być pamiątką po wystawie, a stała się symbolem miasta.
Plaza de España – na co patrzeć, kiedy już tam staniesz
Budynek zatacza łuk wokół ogromnej przestrzeni. Na jego końcach stoją dwie wieże, każda ma około 74 metrów. Dzięki nim widać plac z daleka, nawet z alejek parku.
Przed budynkiem biegnie kanał o długości około pół kilometra. Przechodzą przez niego cztery mostki. Mówi się, że symbolizują cztery dawne królestwa Hiszpanii: Kastylię, Aragonię, León i Nawarrę. Z mostka najlepiej widać skalę całości, ale i sam budynek zasługuje na to, żeby go dobrze obejrzeć. Wejdź pod arkady, podnieś głowę, popatrz na detale ceramiczne.
I tu dochodzimy do tego, co zdumiewa najbardziej. Wzdłuż półkola ciągnie się 48 wnęk, po jednej dla każdej prowincji ówczesnej Hiszpanii. Każda ma ceramiczną ławeczkę, mapę prowincji i scenę z jej historii. Ułożono je w porządku alfabetycznym. Nie musisz oglądać wszystkich, ale znajdź choć kilka i przyjrzyj się, jak bardzo różnią się tonacją i tematyką. Część pokazuje bitwy, część wydarzenia polityczne, część po prostu lokalną dumę. Kafle pochodzą z warsztatów w dzielnicy Triana, zaraz po drugiej stronie rzeki.
W samym centrum placu stoi fontanna, a na kanale wypożyczysz łódkę. Wiosłowanie pod mostkami nie wymaga żadnej wprawy, za to wymaga cierpliwości do tłumu. Cenę najlepiej sprawdzić na miejscu, bo się zmienia.
Parque de María Luisa – zielone zaplecze Plaza de España
Plaza de España to tylko część większej całości. Za plecami budynku zaczyna się Parque de María Luisa, i to on był właściwym tłem wystawy z 1929 roku.
Park ma ciekawy rodowód. Pierwotnie należał do infantki Marii Luizy Ferdynandy, księżnej Montpensier, i był ogrodem jej pałacu San Telmo. W 1893 roku oddała go miastu. Na potrzeby wystawy przeprojektował go francuski architekt krajobrazu Jean-Claude Nicolas Forestier, który połączył angielski ogród krajobrazowy z hiszpańskimi parterami. Całość zajmuje około 34 hektarów.
Co to oznacza w praktyce? Cień. W Sewilli, gdzie latem temperatura potrafi zbliżyć się do czterdziestu stopni, cień to nie dodatek, tylko warunek przetrwania. Aleje są szerokie, drzewa stare, fontanny rozsiane po całym parku. Znajdziesz tu Glorietę Bécquera, poświęconą poecie, oraz mniej uczęszczane zakamarki, w których od tłumów odpoczniesz.
Park jest bezpłatny i warto wejść w głąb, choćby na pół godziny.
Najlepsza pora na zwiedzanie Plaza de España
Rano. Zaraz po otwarciu, koło 8:00–9:00. Światło jest miękkie, cegła ma ciepły kolor, a na placu jest jeszcze miejsce, żeby zrobić zdjęcie bez obcych w kadrze. Reszta dnia to grupy wycieczkowe, zwłaszcza między 10:00 a 13:00.
Południe w sezonie letnim odpuść. Słońce odbija się od białego marmuru i kafli, a cień znajdziesz tylko pod arkadami. Drugi dobry moment to późne popołudnie i godzina przed zachodem. Cegła zmienia wtedy barwę, a plac łagodnieje. Zwróć uwagę, o której zamykają bramy, bo godziny zmieniają się zależnie od pory roku.
Jeśli możesz wybierać, jedź wiosną. W kwietniu i maju Sewilla pachnie kwiatem pomarańczy, a w mieście odbywają się Wielki Tydzień i Feria de Abril. Plac bywa wtedy sceną dla koncertów, pokazów i widowisk. Ale też ceny noclegów rosną, więc trzeba zaplanować z wyprzedzeniem.
Ciekawostki o Plaza de España
Plac pojawił się w kilku filmach. Najłatwiej go rozpoznasz z „Gwiezdnych wojen: Ataku klonów”, gdzie posłużył za scenerię na planecie Naboo. Wystąpił też w „Lawrencie z Arabii” i w komedii „Dyktator”. Nie wspominamy o tym po to, żeby robić z Sewilli plan filmowy. Raczej dlatego, że ten plac od początku był scenografią.
Na koniec drobiazgi, które warto wiedzieć. Na placu zobaczysz uliczne występy flamenco. Tancerze liczą na napiwki, a sam fakt, że tańczą akurat tutaj, trudno uznać za przypadek. Uważaj na kieszonkowców, bo tłum sprzyja kradzieżom. I nie kupuj niczego od osób, które podchodzą z „darmowymi” upominkami.
Co zwiedzić w pobliżu Plaza de España
Zaraz obok leży Plaza de América, drugi duży plac w parku, z dwoma pawilonami z czasów wystawy. Dziś mieszczą się w nich muzea: archeologiczne oraz sztuki i obyczajów ludowych. Obywatele Unii Europejskiej wchodzą do nich bezpłatnie, ale to też zasada, która mogła się zmienić, więc zerknij na oficjalną stronę. Przy okazji zobaczysz gołębie, których jest tu naprawdę dużo.
Dalej, w stronę centrum, stoi dawna Królewska Fabryka Tytoniu, dziś siedziba uniwersytetu. Kojarzy się z Carmen, a ma imponującą bryłę. To mniej więcej dziesięć minut od placu.
Po kolejnych kilkunastu minutach dojdziesz do Alcázaru, katedry z Giraldą i Torre del Oro. Spacer z Plaza de España do Alcázaru zajmuje około dwudziestu minut. Reszta Sewilli leży na wyciągnięcie ręki.
Najprostszy plan wygląda więc tak: rano Plaza de España, potem park i Plaza de América, a po południu stare miasto.
Interesuje cię Sewilla lub Andaluzja? Zobacz również:
